Z czym muszą mierzyć się detaliści? Największe przeszkody w rozwoju retailu w Polsce

Widmo wybuchu wojny, cyberataki i brak specjalistów to obecna rzeczywistość polskiego handlu. Raport „RetailTech 2025” pokazuje, że większość retailerów w Polsce przygotowuje się na możliwość wybuchu konfliktu zbrojnego, a cyberbezpieczeństwo stało się dla nich priorytetem. Choć branża chce stawiać na nowe technologie i rozwiązania oparte na AI, to drogę do tego blokują wysokie koszty, brak wsparcia publicznego i luka kompetencyjna. O sukcesie zadecyduje teraz w dużym stopniu zdolność do pokonania barier kadrowych oraz sprawna integracja nowych technologii z istniejącą architekturą.

Wzrost Świadomości Ryzyka Konfliktu Zbrojnego

Minione 12 miesięcy to czas utrzymującej się niestabilnej sytuacji geopolitycznej, dlatego aż 23% firm z branży retail w Polsce deklaruje pełną gotowość operacyjną na wypadek wybuchu konfliktu zbrojnego, jak dowiadujemy się z raportu “RetailTech 2025” przygotowanego przez Exorigo-Upos i Keralla Research.

Oznacza to, że w przypadku spełnienia się takiego scenariusza mają one przygotowane specjalne plany i procedury, a także przeszkolonych do ich realizacji ludzi. To duży skok procentowy rok do roku – w poprzedniej edycji raportu jedynie 16% retailerów tak aktywnie przygotowywało swój biznes na wypadek wojny.

Co więcej, aż 75% przedsiębiorstw w jakimś stopniu przygotowuje się na wypadek wybuchu konfliktu zbrojnego. Świadczy to o tym, że ryzyko geopolityczne przeszło z kategorii teoretyczne do realne i wymaga pilnej interwencji w planowaniu ciągłości biznesowej (BCP).

Świadomość ryzyka geopolitycznego, które uwzględnia w swoich planach finansowych 31% największych firm, wymusza priorytetyzację technologii wspierających ciągłość działania. A to przekłada się na wzrost inwestycji w cyberbezpieczeństwo (dla ochrony przed cyberatakami) oraz rozwiązania chmurowe (dla skalowalności poza lokalną infrastrukturą).

Czy polscy retailerzy są gotowi na cyberataki?

Tak, działający w Polsce retailerzy w przeważającej większości deklarują gotowość na tego typu zagrożenia. Twierdzi tak 84% przedstawicieli firm z branży handlu detalicznego, z czego 38% ocenia swój stan przygotowania jako wysoki, a 46% jako utrzymujący się na średnim poziomie.

Ten pierwszy przypadek oznacza, że firma m.in. ma gotowe procedury, backupy, czy przeprowadza cykliczne testy. Ten drugi, że przedsiębiorstwo ma plan reagowania i jest w trakcie stopniowego wdrażania zabezpieczeń. Zaledwie 3% działających w Polsce retailerów nie ma procedur awaryjnych na wypadek cyberataku. Tak wysoka gotowość świadczy o rosnącej dojrzałości branży. Regularne testy, backupy i procedury awaryjne, które kiedyś były domeną sektora finansowego, stają się dziś standardem i koniecznością także w handlu.

Obecność cyberbezpieczeństwa (w tym przygotowania na wypadek lokalnych blackoutów) w wielkiej trójce priorytetów inwestycyjnych na najbliższe 12 miesięcy – obok rozwiązań chmurowych i sztucznej inteligencji – sygnalizuje, że zapobieganie cyberatakom zostało podniesione do rangi strategicznego zabezpieczenia ciągłości biznesowej, wykraczającego poza zwykły koszt operacyjny.

Wyzwania zewnętrzne – koszty technologii i brak współpracy publicznej

Na drodze do cyfrowej transformacji i rozwoju polska branża retail – która wydaje coraz więcej na inwestycje – mierzy się z istotnymi barierami natury zewnętrznej. Aż 46% respondentów wymienia brak finansowej pomocy (rządowej, unijnej lub dotacyjnej) jako istotne wyzwanie.

Choć uderza to we wszystkich przedsiębiorców, to najmocniej odczuwają ją firmy inwestujące najwięcej w rozwój IT (co najmniej 5% obrotów) – twierdzi tak ponad 55% z nich. Nie powinno to jednak dziwić – ambitne, innowacyjne projekty są kapitałochłonne i wymagają wsparcia w celu minimalizacji ryzyka inwestycyjnego.

Innym kluczowym wyzwaniem zewnętrznym są wysokie koszty technologii, odczuwane przez 40% przedstawicieli branży retail. Problem ten szczególnie mocno dotyka firmy przeznaczające najmniejszy odsetek obrotów na IT (1-2%) – w tej grupie wskazuje go aż 62,5% respondentów. Może to prowadzić do pogłębiania się luki technologicznej pomiędzy liderami a pozostałymi przedstawicielami branży.

Niemal jedna trzecia respondentów wymienia chaos prawny i zmieniające się trendy konsumenckie jako zewnętrzne wyzwanie. Ten pierwszy najmocniej dotyka firmy handlujące żywnością, wskazuje je aż 60% z nich. Wynika to prawdopodobnie z dużej złożoności i restrykcyjności przepisów dotyczących bezpieczeństwa żywności, znakowania i opakowań.

Wewnętrzne bariery – luka kadrowa i kompetencyjna

Największym wyzwaniem wewnętrznym dla prawie połowy firm z branży retail (46%) okazują się kwestie związane z zasobami ludzkimi – braki kadrowe i kompetencyjne, w tym brak wiedzy technologicznej i trudności w pozyskiwaniu odpowiednich specjalistów. To znaczna zmiana względem ubiegłorocznego raportu, w którym wskazywało na nie 37% respondentów.

Wzrost ten podkreśla potrzebę intensywnych działań w zakresie szkolenia zespołów i podnoszenia kompetencji w organizacji. Skoro firmy masowo inwestują w nowe technologie, ale braki kompetencyjne są numerem jeden wśród barier wewnętrznych, to efektywne wdrożenie innowacyjnych rozwiązań i zarządzanie nimi może być zagrożone.

Luka kompetencyjna staje się czynnikiem decydującym o tym, czy inwestycja zapewni firmie rozwój, albo czy utknie w fazie niedokończonych projektów.

Złożoność systemowa i presja czasu

Także według raportu “RetailTech 2025” aż 35% polskich retailerów ma trudności z integracją nowych rozwiązań z istniejącymi systemami. Utrzymanie jednolitej architektury systemowej staje się coraz trudniejsze, gdy firmy łączą tradycyjne platformy z nowymi technologiami sprzedaży i obsługi klienta. Jest to coraz istotniejsze w przypadku dużych przedsiębiorstw – odsetek wskazań tego problemu wzrósł w ich przypadku z 20,5% do 31%.

Kolejnym znaczącym wyzwaniem transformacji cyfrowej jest brak czasu na wdrożenia. Ponad jedna czwarta firm (27%) przyznaje, że brakuje im czasu na implementację niezbędnych inwestycji technologicznych. W przypadku dużych przedsiębiorstw odsetek ten sięga aż 41%, to drugi największy wynik wśród wyzwań wewnętrznych dla tego rodzaju firm (po brakach kadrowych i kompetencyjnych). Konieczność szybkiego reagowania na zmieniające się trendy konsumenckie i rozwój technologii sprawiają, że firmy czują stałą presję czasową.

W teorii AI jest przyszłością retailu, lecz jak to wygląda w praktyce?

AI z jednej strony jest uznawana za megatrend – ponad jedna czwarta firm (27%) planuje inwestycje w tego typu rozwiązania w nadchodzącym roku (wśród największych przedsiębiorstw aż 59% wskazuje AI jako kluczowy trend kształtujący branżę retail). Z drugiej strony, rzeczywistość pokazuje, że wdrożenie AI napotyka na wiele problemów. Wiele firm nie potrafi jej skutecznie zaimplementować z powodu ograniczeń organizacyjnych.

Najczęściej wskazywanym jest brak czasu i zasobów, wymienia go 37% respondentów. Niewiele ustępuje mu kwestia kosztów – 35% firm obawia się zbyt wysokich nakładów na AI przy niepewnym zwrocie z inwestycji. Trzecie ograniczenie we wdrażaniu rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji to brak odpowiednich kompetencji wśród pracowników – 32% przedsiębiorstw przyznaje, że brakuje im praktycznego know-how i specjalistów od AI. Nawet jeśli firma dostrzega potencjał sztucznej inteligencji, to często nie jest gotowa kadrowo i operacyjnie, aby ten potencjał wykorzystać.

Tylko 8% firm z polskiej branży retail nie napotkało większych przeszkód we wdrażaniu AI, a zdecydowana większość boryka się z co najmniej jedną. Wiele z nich wynika z braku właściwego przygotowania technologicznego i odpowiednich procesów. Bez tego nawet najnowocześniejsze algorytmy mogą nie zapewnić oczekiwanych rezultatów. Zanim więc firma zacznie inwestycje w AI, powinna zadbać o technologiczne podstawy dla niej.

Główne bariery rozwoju polskiej branży retail (ogółem)

Metodologia

W badaniu, na podstawie którego powstał raport RetailTech 2025 (dostępny do pobrania tutaj), udział wzięło 100 przedstawicieli średnich i dużych firm, których roczny obrót przekracza 100 mln złotych. Wszyscy respondenci odpowiadają w swoich przedsiębiorstwach za obszar technologii. Wywiady telefoniczne (CATI) przeprowadzono z nimi we wrześniu 2025 roku.

FAQ